رهیافت‌های مطالعات دینی

چکیده

چکیده

چکیده معنی شناسی و بررسی معنایی یک واژه و واژگان همسو در حوزه معرفت دینی، نقش بی بدیلی در تببین هدف شناسی و غرض گوینده از یک متن دارد، که نتیجه آن، فهم صحیح متون دینی از طریق شناخت راهبران و پیشوایان واقعی دین است. از واژگان نیازمند به بازشناسی معنایی به منظور شناسایی مصادیق آن، کلمه عترت است. در این نوشتار تلاش گردیده، مفهوم عترت با بازخوانی معانی که لغت پژوهان برای آن گردآورده و با نگاهی به دلالت­ها پس از تحلیل مفاهمی لغوی، در پی پاسخ به این پرسش برآید، که آیا عترت در منابع دینی به همان گستره معنایی اولیه و مصادیق بی حد و حصر است یا خیر؟ در پژوهش انجام گرفته، محور معنایی عترت و واژگان هم معنایی آن ،هر چند در نگاه کلی و اولیه، خویشاوندی است، اما در نگاه جزئی و مصداقی با تکیه بر منابع حدیثی و روایی به دلایل متعدد، متمرکز بر خویشاوندیِ خاص و مصادیق معین است که اراده معنای دیگری از آن، محتاج قرینه است. در این تحقیق واژگان مرتبط با عوامل شناساننده دریافتی از احادیث از نظر معنا، تعریف [کاربردی] تحلیل شده و آنگاه کاربردهای هر یک مورد بررسی و مداقه قرار گرفته است.

چکیده دانش فقه برای آنکه بتواند موضوعات نوظهور را زیر چتر احکام مربوطه گردآوری نماید، به توسعه فنی و صحیح احکام شرعی نیاز مبرم دارد.برای نیل به این مقصود اهکارهای متعددی وجود دارد که برخی از آنها به دلالت مستقیم لفظی مستند می­باشند وبرخی دیگرفارق ازویژگی مذکور،در راستای تنقیح مناط مورد بهره برداری قرار می گیرند. در نوشتار حاضر پس از تتبع و بررسی آرای اصولی و عملکرد فقهی علمای شیعه به تبیین و تثبیت هر کدام از شیوه­های تعمیمی مستند به نص به صورت جداگانه پرداخته شده است.به طورکلی پذیرش عالمانه شیوه­های تعمیم احکام شرعی و پردازش مفاد نصوص بر اساس آن باعث مصون ماندن فقه از محدود شدن در حصار احتیاط‌های نابجا و یا مخدوش شدن با قیاسات ناروا می­گردد و پویایی فقه اسلامی را در پی دارد.

چکیده

چکیده مسئله نقص عقل در زنان یکی مسائل پر مناقشه در محافل علمی است که دامنه گسترده آن علوم حقوق فقه اجتماعی سیاسی، اخلاق و خانواده را در از علما، حقوقدانان و متخصصان علوم اجتماعی چنین ادعایی را برنتافته اند چنان که برخی به توجیه، تفسیر و یا تعیین مصادیق مختلف برای آن پرداخته و دامنه آن را محدود کرده اند. به نظر پژوهشگر سخنان پیامبر (ص) و امام علی (ع) که در این مسئله بیشتر مورد استناد قرار گرفته اند از نظر سندی قابل خدشه نیستند و با توجه به روایاتی نظیر خلقتن ناقصات العقول ... شما زنان ناقص العقل آفریده شده اید از جهت محتوا نیز چنین می نماید که نقص عقل ناظر به اصل خلقت زنان است. به عبارت دیگر نقص عقل همانند سایر تفاوتهای ظاهری و باطنی زن و مرد به اصل و کیفیت خلقت زنان مربوط می شود نه به ذات آنها، پژوهشگر همچنین به این نتیجه رسیده که نقص عقل در زنان نوعی عیب محسوب نمی گردد و نمی توان شخصیت اجتماعی آنان را زیر سوال برد اما همان طور که ویژگی های جسمی و روحیات ایشان با مردان، متفاوتند، عقل آنان نیز نسبت به مردان با محدویتها و و مختصاتی موجه است. روش پژوهش در این مقاله کتابخانه ای و بر اساس تحلیل و توصیف داده هاست.

چکیده الهیات معاصر مسیحی در صده اخیر تحولات روزافزونی را به خود دیده‌است. از جمله این تحولات، خوانش‌های جدیدی است که به مدد پیشرفت روزافزون علوم در الهیات طبیعی رخ داده است. از جمله این خوانش‌ها الهیات علمی است که به وسیله مکگراث، الهی‌دان معاصر کلیسای انگلیکن ایجاد شده است. او از مدافعان پرشور مسیحی در برابر خداناباوری جدید و نیز یکی از الهیدانان مطرح در باب گفتگوی علم و دین است که نقشی تاثیر گذار در ارائه الگوهای جدیدی برای تعامل و ربطه علم و دین داشته است. الهیات علمی مطرح شده، تلاشی برای ارائه اکتشافی جامع در ارتباطی روشمند میان الهیات مسیحی و علوم طبیعی و همچنین نظامی یکپارچه از هر دو آنها است. در این مقاله به تبیین الگوی الهیاتی او موسوم به الهیات علمی پرداخته می شود و نقش این خوانش الهیاتی را در الگوهای تعامل علم و دین و نیز دفاعیه پردازی های جدید کلامی در برابر خداناباوری بررسی می شود.

چکیده

چکیده

چکیده