اهلبیتعلیهم السلام در آمادسازی فضای علمی برای ورود به عصر غیبت به تربیت گرایش های متفاوت شاگردانشان همت گماشتند. در پی آن دو رویکرد عمدهی نص گرایی و عقل گرایی در پژوهش های حدیثی شکل گرفت. هر دوی این گرایش ها با تأکید بر مرجعیت و هدایت اهلبیت علیهم السلام با شرایط غیبت امام ع روبرو شدند. لکن طبیعی است که اثر گذاری هر یک از این دو روش حدیثی در ساحت های مختلف علوم دین با یکدیگر متفاوت است. اهتمام به جامع نگاری و به کارگیری ذوق و هنر در جمع آوری، تبویب و تنویع احادیث از نوآوری های مدرسه حدیثی قم به شمار میرود. شکوفایی عقلانیت و کارآمدی نظام فکری ـ فرهنگی اهلبیت علیهم السلام در مواجهه با افکار رقیب نیز از شاخصه های مدرسه حدیثی بغداد است. تعامل سازنده و بالندهی این دو مدرسه در سالهای نخستین رویارویی با مسألهی غیبت، نمونهی آشکاری از رشد یافتگی و هوشمندی شاگردان مکتب اهلبیت علیهم السلامدر مدیریت شرایط بحرانی است؛ هر چند که نمی توان وجود اختلافات و انتقادات جدّی میان آنها را نادیده انگاشت.
